ΦΩΤΑΥΓΕΙΑ : ΣΑΧ! Αιχμαλωσίες, απώλειες και παθήματα Αρχόντων (ΜΕΡΟΣ Β’ )

Σάββατο 4 Μαρτίου 2017

ΣΑΧ! Αιχμαλωσίες, απώλειες και παθήματα Αρχόντων (ΜΕΡΟΣ Β’ )

Αrt2549 Σαββατο 4 Μαρτίου 2017
ΣΑΧ! Αιχμαλωσίες, απώλειες και παθήματα Αρχόντων (ΜΕΡΟΣ Β’ )
Writen by Team Unpoliticalgr
Διαβάστε εδώ το πρώτο μέρος
Γράφει ο Γιώργος Π. Μουρούτσος.

Τραγική δεσπόζει η ελληνιστική μορφή του τελευταίου βασιλιά της Μακεδονίας, που το άθλιο τέλος του σηματοδότησε την ταπείνωση και την κοίμηση του έθνους μας για 1989 χρόνια. Ο Περσέας, ο δυστυχής αυτός τελευταίος Αντιγονίδης, μετά την συντριπτική ήττα του στην μοιραία μάχη της Πύδνας το 168 π. Χ. δεν βρήκε το σθένος που αρμόζει σε έναν Έλληνα πολεμιστή - βασιλιά να τερματίσει την ζωή του, είτε αυτοχείρως είτε στη μάχη. Αφού εγκατέλειψε το πεδίο της μάχης, σπαρμένο με τους νεκρούς φαλαγγίτες μας, κατέφυγε σε αναξιόπιστους συμμάχους για να παραδοθεί εν τέλει στους Ρωμαίους και να κοσμήσει τον φρικωδέστερο για την πατρίδα μας θρίαμβο, το 167 π. Χ.

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΣΕΩΣ Jean-François-Pierre Peyron

Όταν αιχμάλωτος πλέον παρακάλεσε τον νικητή του Αιμίλιο Παύλο να μην τον διαπομπεύσει στον ρωμαϊκό του θρίαμβο, αυτός μεγαλόψυχα του απέστειλε, ένα εγχειρίδιο και έναν βρόχο.

Όμως ο Περσέας δεν βρήκε το σθένος να πράξει το δέον «... αλλ' υπ' ελπίδων τινών απομαλακισθείς εγεγόνει μέρος των αυτού λαφύρων». Το τέλος. του δεν ήταν ούτε καν αυτό που οι Ρωμαίοι επεφύλασσαν στους σημαντικούς αιχμαλώτους τους.
Τον άφησαν να πεθάνει στη φυλακή από πείνα και αϋπνία.
Κατ' άλλες πληροφορίες απέθανε στην Άλμπα Φουκέντια με, φυσικό θάνατο.

Όσο και αν οι κλασικοί πρόγονοί μας είχαν απαξιώσει το βασιλικό αξίωμα, χαρακτηριστικό άλλωστε (υπό τη θεοκρατική του μορφή) των βαρβάρων, δεν επέτρεπαν την βασιλοκτονία και τιμωρούσαν τους βασιλοκτόνους, όπως συνέβη με τον σατράπη Βήσσο ο οποίος εδολοφόνησε τον τελευταίο Αχαιμενίδη Μέγα Βασιλέα, τον Δαρείο τον Κοδομμανό. αντιθέτως διά του Αλεξάνδρου πάλι ετιμήθη κατά την αιχμαλωσία του ο ηρωικός βασιλεύς Πώρος μετά τη μάχη του Υδάσπη ποταμού.

Εισερχόμενοι στον χώρο και στους χρόνους της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, πριν κατατριβούμε με τους δικούς της μονάρχες, πρέπει να αναφερθούμε στην περίπτωση μιας βασίλισσας η οποία, αν και γυναίκα, οδήγησε τον στρατό της στην μάχη κατά του Αυτοκράτορος Αυρηλιανού. Το 272 μ.Χ., στη μάχη της Εμέσης (Χομς) στην Συρία), η αγέρωχη Ζηνοβία βασίλισσα της Παλμύρας (αραβικά: Ταντμόρ) που είχε αποσπάσει από τους Ρωμαίους την Αίγυπτο απειλώντας την κοσμοκράτειρα με σιτοδεία και λιμό, συνελήφθη αιχμάλωτη και εκόσμησε τον θρίαμβο του Αυρηλιανού στη Ρώμη το 274 - τύχη της ήταν οπωσδήποτε πολύ καλυτέρα από αυτήν του Περσέως ή του Βερκιγκεντόριγος. Πιο πρακτικοί και ήρεμοι οι Ρωμαίοι της Αυτοκρατορίας σε σχέση με αυτούς της Δημοκρατίας, την πάντρεψαν με έναν βαθύπλουτο ηλικιωμένο συγκλητικό και πέρασε μια εξαίρετη ζωή στην οπωσδήποτε ….υγιειvότερη, από την έρημο της Παλμύρας, έπαυλή του στο Τίβολι.

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, εξεταζόμενη ως ενιαίο ιστορικά σύνολο, μας παρέχει μόνον τέσσερις περιπτώσεις δορυαλώτων Αυτοκρατόρων.

Πρώτος στη θλιβερή σειρά είναι ο Βαλεριανός (Πόπλιος Αυρήλιος Λικίνιος, 253-:' μ.Χ.). Ο καλός και γενναίος αυτός στρατηγός – Αυτοκράτωρ βρέθηκε το 260 π. Χ. να πολεμά στην Μεσοποταμία έναν από τους ατιμότεροuς στρατιωτικούς αρχηγούς της Περσίας, τον Σασανίδη βασιλιά της Περσίας –Σαπώρ τον Α’. Οι τύχες της εκστρατείας έφεραν το ρωμαϊκό στράτευμα να εγκλωβιστεί στην Έδεσσα. Οι δύο μονάρχες συμφώνησαν να συναντηθούν ώστε να διαπραγματευθούν απεμπλοκή των στρατευμάτων τους. Στην συνάντηση αυτή ο Σαπώρ με δολιότητα αιχμαλώτισε τον γέροντα αυτοκράτορα και του επιφύλαξε ό,τι ελεεινότερο μπορεί να συλλάβει ο νους ενός βαρβάρου. Δεν σεβάστηκε ούτε το λείψανο του δυστυχούς θύματός που πέθανε μετά από δέκα χρόνια και με το δέρμα του στόλισε τη σκηνή του γιου του.

Η περίπτωση του δεύτερου Ρωμαίου αιχμαλώτου αυτοκράτορα είναι σχεδόν ανάξια λόγου, διότι αφορά ένα παιδάκι, τον Ρωμύλο Αυγουστύλο, του οποίου το πεπρωμένο ήταν να υπάρξει ο τελευταίος αυτοκράτωρ του ρωμαϊκού Κράτους. Η αιχμαλωσία του από τον Οδόακρο στις 28 Αυγούστου 476 δεν κράτησε. Ο Γερμανός πολέμαρχος τού παρεχώρησε χρήματα και την έπαυλη του περίφημου στρατηγού Λούκουλλου (Castellum Lucullarum) για να τελειώσει αξιοπρεπώς τη ζωή του.

Η τρίτη περίπτωση γεμίζει με θλίψη την καρδιά κάθε πολιτισμένου -καλλιεργημένου Έλληνα και Ευρωπαίου. Αφορά στον αυτοκράτορα Ρωμανό Διογένη και την Μάχη του Μαντζικέρτ.

Ο Σπύρος Βρυώνης («Η παρακμή του Μεσαιωνικού Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και η διαδικασία του εξισλαμισμού / 11ος -15ος αιώνες»-, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1996) αναφέρει ότι ο στρατός του Ρωμανού «δεν άρμοζε σε αυτοκράτορα των Ρωμαίων, αλλά ήταν χαρακτηριστικός των καιρών : τον αποτελούσαν Βούλγαροι, Ούζοι και άλλοι ξένοι που έτυχε να βρίσκονται εκεί, καθώς επίσης και Φράγκοι και Βαράγγοι. (...) Επειδή για πολλά χρόνια κανένας αυτοκράτορας δεν είχε επιχειρήσει εκστρατείες, οι στρατιώτες ήταν άσχετοι και άχρηστοι, και στερημένοι από μισθό. (...) Ήταν δειλοί και φυγόμαχοι.(...) Σε αντίθεση, οι στρατιώτες του εχθρού ήταν τολμηροί, επίμονοι, πεπειραμένοι και γενικά κατάλληλοι για πόλεμο». Συνεπώς, η ιστορική μελέτη για τους τραγικούς δορυαλώτους εστεμμένους μας πηγαίνει μοιραίως σε εκείνη την αποφράδα ημέρα του 1071, όταν ο Ρωμανός Διογένης, υπερασπιζόμενος το φρούριο του Μαντζικέρτ, προδομένος και τραυματισμένος, αιχμαλωτίσθηκε από τον Σελτζούκο σουλτάνο Αλπ Αρσλάν, βρίσκοντας ωστόσο στα χέρια του μεταχείριση ανάλογη με αυτή του Πώρου από τον Αλέξανδρο.

Υπενθυμίζεται εδώ ότι, το 1071 έχει καθορίσει διαχρονικά –μεταξύ άλλων– την παρουσία των Τούρκων στη Μικρά Ασία λόγω της ήττας μας στο Μαντζικέρτ. «Έκτοτε επί χίλια έτη αγωνίζεται ο Ελληνισμός προς τους νικητάς του Ρωμανού Διογένους και έμελλε δυστυχώς μετά τόσους αγώνας να εκριζωθή εκ Μικράς Ασίας», σημειώνει ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Άμαντος (1874-1960).

Εδώ αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι δυτικοί ιστορικοί, για λόγους ιστορικής προβολής της «Αγίας Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους», του πραξικοπηματικού αυτού ιστορικού μορφώματος, προϊόντος μιας φραγκοπαπικής συμπαιγνίας κατά της άρδην ελληνοποιούμενης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, εθεμελίωσαν αυθαιρέτως την έννοια της «Βυζαντινής ιστορίας», την οποία δυστυχώς υιοθετούμε επιπολαίως και εμείς. Βυζαντινή αυτοκρατορία δεν υπήρξε από την ημέρα που ο Ρωμαίος Κωνσταντίνος Α' τοποθέτησε τη λόγχη του στον χώρο τού άλλοτε Βυζαντίου χαράσσοντας τα όρια της νέας Ρώμης, μέχρι και την ημέρα που ο Κωνσταντίνος ΙΑ' ή ΙΓ' συνώνυμός του έπεσε στην πύλη του Ρωμανού, η αυτοκρατορία υπήρξε ως κράτος ρωμαϊκή και ως πολιτισμός ελληνική.

Για να είναι πλήρης η κατάπτωση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 1204, όταν οι Σταυροφόροι της Δ' Σταυροφορίας την διέταξαν , έπρεπε να συλληφθεί και ένας «Αυτοκράτωρ των Ρωμαίων». Ο Αλέξιος Ε' ο Μούρτζουφλος υπήρξε αναμφισβήτητα ένας ικανός αυτοκράτωρ και αν δεν είχαν προηγηθεί τα ανίκανα μωροφιλόδοξα εστεμμένα άτομα που κατήντησαν την Αυτοκρατορία έρμαιο των βαρβάρων της Ανατολής και των τοκογλύφων της Δύσης. Ενδεχομένως στα χέρια του το σκήπτρο·, θα γινόταν κεφαλοθραύστης όλων αυτών των αθλίων ορδών της αθλιότητας και της συναλλαγής. Η δίμηνη βασιλεία του εκτός κάποιων, μικρών επιτυχιών απέναντι στους Φράγκους. που ήδη είχαν πατήσει στην Βασιλεύουσα, οδηγήθηκε τραγικά στο τέλος όταν εξαναγκάσθηκε με το μικρό του στράτευμα να δώσει μάχη εκ παρατάξεως με την φραγκική ορδή που ρήμαζε τα περίχωρα της Κωνσταντινουπόλεως.

Μετά την ήττα και την κατάρρευση ο δυστυχής Μούρτζουφλος, πιστεύοντας την πρόσκληση ενός εκ των πλέον διεφθαρμένων προκατόχων του (του Αλεξίου Αγγέλου) να συνδιοργανώσουν την αντίσταση κατά των «σταυροφόρων», έπεσε στα χέρια του. Αυτός τον τύφλωσε και τον παρέδωσε στους Φράγκους, οι οποίοι τον εξετέλεσαν φρικιαστικά, ρίχνοντάς τον από την κορυφή ενός στύλου στην Πλατεία του Ταύρου στην αγορά του Θεοδοσίου ή από την στήλη του Θεοδοσίου). Η νέμεση της ιστορίας όμως επήλθε πολύ ταχύτερον απ' όσον ανέμεναν οι τραχείς ημιβάρβαροι κατακτητές.

Τα βραχύβια και σφετεριστικά βασίλεια και φέουδα που γεννήθηκαν από την κατάλυση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 1204, εγκαινιάζοντας την περίοδο που αποκαλούμε Φραγκοκρατία, μας δίνουν την περίπτωση του πρώτου Δυτικού αυτοκράτορα της Κωνσταντινουπόλεως. Ο Βαλδουίνος Α' υπήρξε (μετά την κατάκτηση της Πόλεως) ο ιδρυτής της βραχύβιας δυναστείας του Αινώ (Ανωνίας). Κόμης του Αινώ και της Φλάνδρας, Αυτοκράτωρ από το 1204 ως το 1205, ως γνήσιος Φράγκος ιππότης ετέθη επικεφαλής του στρατού του προκειμένου να αποκρούσει την εισβολή του τσάρου των Βουλγάρων Καλογιάν ή Καλογιάννη Ρωμαιοκτόνου, Ιωαννίτση, ο οποίος παρακινημένος από τους Έλληνες φυγάδες είχε εισβάλει στην επικράτειά του. Στη μάχη που έγινε στην Αδριανούπολη ο φραγκικός στρατός πολέμησε με τον τρόπο τον οποίο θα συναντήσουμε συχνά από εδώ και πέρα. Βαρείς ιππότες επέλαuναν ατελέσφορα εναντίον ενός εχθρού απρόθυμου να εμπλακεί σε εκ του συστάδην μάχη:

«Οι Φράγκοι γαρ ελόγιασον πόλεμον να ποιήσουν,

με τα κοντάρια και σπαθία, ως ήσαν μαθημένοι.

Οι δε Κουμάνοι εφεύγασιν κι ουδέν τους επλησιάζαν,

Μόνο με τα δοξάρια τους τους εκαταδοξεύαν

Και τόσα εκαταδόξεψαν ότι απεκτείνανέ τους,

Εψόφησαν γαρ τα φαρία, οι καβαλλάροι επέσαν ...»

(«Χρονικόν του Μορέως», στίχοι 1150-1155).

Ο Βαλδουίνος αιχμαλωτίστηκε στην σύγκρουση αυτήν, εκλείσθηκε στην φυλακή της Αδριανουπόλεως και κατόπιν στο Βέλικο Τάρνοβο και κανένας δεν άκουσε πάλι γι' αυτόν. Ο Βούλγαρος τσάρος, γνώστης τόσον του πολέμου, όσον και της εξωτερικής πολιτικής, εγνώριζε ότι «εξαφανίζοντας» τον αντίπαλο μονάρχη πιθανότατα θα δημιουργούσε το πολυπόθητο κενό διαδοχής, το τόσο πολύτιμο στους δυναστικούς πολέμους, κατά τους οποίους η απουσία του ηγεμόνα σήμαινε σύγχυση και αταξία.

Όμως και η τραγική κατάληξη του τελευταίου αυτοκράτορα της Τραπεζούντος και Αγίου Δαβίδ Β' Κομνηνού του Μεγάλου, στα χέρια του αιμοσταγούς Μωάμεθ του Β', θυμίζει πόσο φρικτή και θλιβερή μπορεί να είναι η αιχμαλωσία στα χέρια των βαρβάρων. Ο τελευταίος των Κομνηνών της Τραπεζούντος έπεσε με όλη την οικογένειά του στα χέρια του Μωάμεθ όταν αλώθηκε η Πόλη. Όταν ο Μωάμεθ Β' έφτασε έξω από την Τραπεζούντα, ο στόλος του την πολιορκούσε ήδη. Η παρουσία του διέλυσε και τις τελευταίες ελπίδες των Τραπεζούντιων για αντίσταση. Ακόμη και ανάμεσα στους πολιορκημένους, υπήρχαν άρχοντες που ήταν πρόθυμοι να δεχτούν την οθωμανική κυριαρχία, μεταξύ αυτών και ο πρωτοβεστιάριος Γεώργιος Αμοιρούτζης. Ο Αμοιρούτζης ανέλαβε την διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων και έπεισε τον Δαυίδ να παραδώσει την πόλη τον Αύγουστο του 1461.

Αμέσως μετά την παράδοση, ο Μωάμεθ εγκατέστησε τον Δαυίδ με την οικογένειά του και πολλούς από τους θησαυρούς του στην περιοχή του Στρυμόνα, στη Μακεδονία και του παραχώρησε υψηλά εισοδήματα. Επίσης διέταξε να μεταφερθούν πολλές αρχοντικές οικογένειες της Τραπεζούντας στην Κωνσταντινούπολη, μέσα σ' αυτές ήταν και η οικογένεια του προδότη Αμοιρούτζη, η οποία τιμήθηκε ιδιαίτερα από τον σουλτάνο. Επίσης, αιχμαλωτίστηκαν 1.500 νέοι της Τραπεζούντας και έγιναν γενίτσαροι.

Μετά την Μακεδονία ο Δαβίδ και οι άμεσοι συγγενείς του, οι γιοί του Βασίλειος, Μανουήλ, και πέντε ακόμη (δεν διασώζονται τα ονόματά τους), μεταφέρθηκαν στην Αδριανούπολη και μετά στην Πόλη, όπου ο συναισθηματικά ασταθής και ψυχανώμαλος σουλτάνος, ο οποίος δεν λογάριαζε ούτε αξιοπρέπεια, ούτε τιμή, τους έσφαξε όλους το 1463.

Κατά τον Μεσαίωνα τα πρωτεία στους αιχμαλώτους μονάρχες κρατά η Γαλλία, η χώρα όπου το ιπποτικό ιδεώδες του μονάρχη - μαχητή της πρώτης γραμμής καθιστούσε την σύλληψη του εστεμμένου λίαν πιθανή. Γνήσιος σταυροφόρος ο Λουδοβίκος Θ' ο Άγιος (1226· 1270), που τοποθετούσε τη δόξα και την τιμή του Αγίου Σταυρού υπεράνω όλων, (πράγμα σπάνιο για Γάλλο βασιλιά), τον Αύγουστο του 1248 ξεσήκωσε τους ιππότες της Ζ' Σταυροφορίας. Τα πλοία από το Αίγκ Μορτ της Προβηγκίας τούς αποβίβασαν στην Μανσούρα της Αιγύπτου.

Εκεί οι Γάλλοι (κυρίως) ιππότες όρμησαν υπερήφανα επάνω στους απίστους με τον τρόπο που εμάχοντο πάντοτε, από την Κωπαϊδα, το Κρεσύ, το Αζινκούρ και το Πουατιέ, μέχρι τον Χάνδακα και το Ραμίγ, για νίκη ή θάνατο. Όμως η δύναμη και η ορμή τους έσβησαν στους βάλτους της Μανσούρας. Εκεί αποδεκατίσθηκαν από τους πολεμιστές του Τουράν Σαχ, που συνέλαβαν τον Λουδοβίκο και τους περισσότερους ιππότες, τους οποίους αργότερα αντάλλαξαν με λύτρα τα οποία συνέλεξε η αντιβασίλισσα μητέρα του βασιλιά, Λευκή της Καστίλης.

Ο ακατάβλητος βασιλεύς-ιππότης δεν επέστρεψε στον θρόνο του. Έφυγε για την Συρία, όπου εσκόρπισε τον θάνατο και την ερήμωση στους απίστους, εστήριξε και επισκεύασε τα οχυρά των εκεί σταυροφόρων και συνεκέντρωσε τόσο χρήμα ώστε να εξαγοράσει και τον τελευταίο (κυριολεκτικά) σταυροφόρο αιχμάλωτο. Την 1η Ιουλίου 1270 αποβιβάστηκε στην Τύνιδα με σκοπό να επιτεθεί στην Αίγυπτο αλλά η τρομερή πανώλης που θέρισε το στράτευμά του πήρε και τον ίδιο στις 25 Αυγούστου 1270, ημερομηνία κατά την οποία η Δυτική Εκκλησία τιμά τη σεπτή μνήμη του ως αγίου. Η μορφή του θα συνεχίσει να αποτελεί στο διηνεκές, όπως και αυτή του λεπρού βασιλιά των Ιεροσολύμων Βαλδουίνου του Δ', έμπνευση για κάθε ρομαντική χριστιανική ψυχή.